Η ζεστασιά του τζακιού εξαρτάται από την επιλογή των καυσόξυλων, την υγρασία τους και τον τρόπο καύσης. Δεν είναι όλα τα ξύλα εξίσου κατάλληλα: άλλα βοηθούν στο άναμμα και άλλα εξασφαλίζουν φωτιά με μεγαλύτερη διάρκεια.
Ο Γιώργος Μαντάνης, καθηγητής στο Τμήμα Δασολογίας, Επιστημών Ξύλου και Σχεδιασμού του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ τι πρέπει να προσέχουμε για καλύτερη απόδοση και ασφάλεια.
Ποια ξύλα επιλέγουμε
Για την κύρια καύση, ο καθηγητής προτείνει δρυ, πουρνάρι, ελιά και οξιά. Ξεχωρίζει τη λευκή δρυ και το πουρνάρι, καθώς και την ελιά. Η δρυς προσφέρει σταθερή φλόγα και μεγάλη διάρκεια καύσης, ενώ καλής ποιότητας καυσόξυλα δίνουν επίσης η αριά, η κουμαριά, το φιλύκι και οπωροφόρα δέντρα, όπως η μηλιά, η κερασιά και η αμυγδαλιά.
Για το άναμμα χρησιμοποιούμε λεπτά κλαδιά, μικρά ξύλα ή ειδικά προσανάμματα. Πεύκο, έλατο και λεύκα αρπάζουν εύκολα, αλλά μπορεί να «σκάνε». Ειδικά το πεύκο, λόγω της εύφλεκτης ρητίνης του, πρέπει, σύμφωνα με τον καθηγητή, να αποφεύγεται ως κύριο καυσόξυλο.
Στεγνά ξύλα, σωστή αποθήκευση
Η προμήθεια πρέπει να γίνεται έγκαιρα, κατά προτίμηση το καλοκαίρι ή μέχρι τα μέσα Σεπτεμβρίου. Τα καυσόξυλα αποθηκεύονται σε στεγασμένο, καλά αεριζόμενο χώρο, με τρόπο που διευκολύνει το στέγνωμά τους.
Σύμφωνα με τον κ. Μαντάνη, ιδιαίτερα κατάλληλα είναι όσα έχουν αποθηκευτεί για περισσότερο από δύο χρόνια και έχουν στεγνώσει πλήρως. Η υγρασία τους πρέπει να βρίσκεται γύρω στο 20%. Αντίθετα, τα «χλωρά» ξύλα που αγοράζονται μέσα στον χειμώνα μπορεί να έχουν υγρασία πάνω από 50%, δυσκολεύοντας την καύση.
Προστασία από σπίθες και αναθυμιάσεις
Για μεγαλύτερη ασφάλεια και καλύτερη απόδοση προτιμώνται τζάκια κλειστής εστίας. Στα ανοιχτά, ειδικό προστατευτικό τζάμι ή πλέγμα περιορίζει τον κίνδυνο να εκτιναχθούν αναμμένα κομμάτια σε χαλιά και έπιπλα. Το τζάκι δεν πρέπει να μένει χωρίς επίβλεψη.
Αποφεύγουμε την καύση παλιών επίπλων, μοριοσανίδων, MDF, κόντρα πλακέ και προϊόντων με μελαμίνη. Τα συνθετικά υλικά και οι χημικές ουσίες που περιέχουν παράγουν τοξικές αναθυμιάσεις και επικίνδυνα καυσαέρια.
Πώς αυξάνεται η απόδοση
Καθοριστικό ρόλο παίζουν ο σχεδιασμός του τζακιού και ο τύπος της εστίας. Ο καθηγητής αναφέρει ενδεικτική απόδοση 15% για χτιστές εστίες με πυρότουβλα, 25% για προκατασκευασμένες με μαντέμι και έως 85% για ενεργειακές.
Σημασία έχουν επίσης το μέγεθος της φωτιάς και η τοποθέτηση των ξύλων. Τα καυσόξυλα δεν πρέπει να στριμώχνονται: χρειάζονται κενά ανάμεσά τους, ώστε ο αέρας να κυκλοφορεί και να παρέχει το απαραίτητο οξυγόνο για την καύση.
