Ο πολίτης παλεύει να πληρώσει τις δόσεις του. Η κυβέρνηση φροντίζει να γίνει ευκολότερη η δουλειά εκείνων που διεκδικούν την περιουσία του. Αυτή είναι η πολιτική ουσία του άρθρου 23 που προωθεί το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και για το οποίο ο Κυριάκος Πιερρακάκης οφείλει συγκεκριμένες απαντήσεις.
Η διάταξη δίνει στην ίδια τη σύμβαση ρύθμισης χρέους ισχύ εκτελεστού τίτλου. Με απλά λόγια, το χαρτί που υπογράφει ένας δανειολήπτης για να τακτοποιήσει το χρέος του μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να κινηθεί εναντίον του διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης, χωρίς να προηγηθεί έκδοση διαταγής πληρωμής.
Η αντίδραση των δικηγορικών συλλόγων είναι ευθεία: καταγγέλλουν προκλητική εύνοια προς τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων και ζητούν την άμεση απόσυρση της διάταξης. Η παρέμβαση του Ανδρέα Κουτσόλαμπρου φέρνει την κυβέρνηση αντιμέτωπη με το ερώτημα που δεν κρύβεται πίσω από καμία νομική ορολογία: γιατί διευκολύνει περισσότερο τον ισχυρό απέναντι στον ήδη στριμωγμένο οφειλέτη;
Υπογράφεις για να σωθείς — διευκολύνεις εκείνον που σε κυνηγά
Ένας άνθρωπος που υπογράφει ρύθμιση συνήθως προσπαθεί να κερδίσει χρόνο, να κρατήσει το σπίτι του, να συνεχίσει τη δουλειά του. Δεν διαπραγματεύεται με την άνεση εκείνου που έχει χρήματα, νομικά επιτελεία και περιθώριο να περιμένει. Πάνω σε αυτήν την ανισότητα έρχεται να πατήσει η κυβερνητική διάταξη.
Σύμφωνα με το επισυναπτόμενο άρθρο, όταν οι καθυστερημένες πληρωμές ξεπεράσουν συνολικά την αξία τριών δόσεων, ο πιστωτής μπορεί να καταγγείλει τη ρύθμιση. Τότε αναβιώνουν οι απαιτήσεις όπως ήταν πριν από αυτήν, αφαιρούνται όσα πληρώθηκαν και το υπόλοιπο γίνεται αμέσως απαιτητό, με εκτοκισμό σύμφωνα με την αρχική σύμβαση. Και ο πιστωτής έχει πλέον στα χέρια του την ίδια τη σύμβαση ως εκτελεστό τίτλο.
Η κυβέρνηση μετατρέπει έτσι την υπογραφή της ρύθμισης σε πρόσθετο όπλο του πιστωτή, εάν ο οφειλέτης σκοντάψει στην αποπληρωμή. Αντί να εξηγεί πώς ενισχύει τις εγγυήσεις για τον αδύναμο, ο κ. Πιερρακάκης καλείται να δικαιολογήσει γιατί συντομεύει τη διαδρομή προς την περιουσία του.
Πόσα χρωστάς; Ποιος ελέγχει τον λογαριασμό;
Εδώ βρίσκεται το πιο καυτό σημείο της καταγγελίας Κουτσόλαμπρου: ποιος ελέγχει το ποσό που θα απαιτήσει ο πιστωτής;
Οι δικηγορικοί σύλλογοι προειδοποιούν ότι δεν διασφαλίζεται ο τρόπος με τον οποίο θα βεβαιώνεται το υπόλοιπο, αφού αφαιρεθούν οι πληρωμές. Ο κ. Κουτσόλαμπρος καταγγέλλει ότι ο προσδιορισμός της οφειλής αφήνεται μονομερώς στον δανειστή.
Ας το πούμε χωρίς νομικούς όρους: ο πολίτης μπορεί να έχει πληρώσει επί μήνες ή χρόνια. Μπορεί να αμφισβητεί τόκους, χρεώσεις ή τον τρόπο που υπολογίστηκε το χρέος. Πριν απειληθεί η περιουσία του, πρέπει να υπάρχει ουσιαστικός έλεγχος του λογαριασμού.
Η κυβέρνηση επιλέγει να παρακάμψει τη διαδικασία έκδοσης διαταγής πληρωμής και τον έλεγχο των εγγράφων που αυτή προϋποθέτει. Μαζί χάνεται και η δυνατότητα ανακοπής κατά της συγκεκριμένης διαταγής, αφού αυτή δεν θα εκδίδεται.
Αυτό δεν σημαίνει ότι καταργείται κάθε δικαστική άμυνα απέναντι στην αναγκαστική εκτέλεση. Σημαίνει, όμως, ότι αφαιρείται ένα προηγούμενο στάδιο ελέγχου και αμφισβήτησης. Και αυτό ακριβώς χρειάζεται πολιτική εξήγηση: γιατί πρέπει να διευκολυνθεί ο πιστωτής και να τρέχει ο οφειλέτης να προλάβει τις συνέπειες;
Ο κ. Πιερρακάκης οφείλει να απαντήσει ποιος εγγυάται ότι το ποσό είναι σωστό, ότι έχουν αφαιρεθεί όλες οι καταβολές και ότι ο πολίτης δεν θα βρεθεί να υπερασπίζεται την περιουσία του απέναντι σε έναν λογαριασμό που αμφισβητεί.
Για τις τράπεζες, διευκολύνσεις και λιγότερα έξοδα
Το κυβερνητικό δώρο έχει και οικονομικό σκέλος. Οι δικηγορικοί σύλλογοι καταγγέλλουν ότι οι πιστωτές, παρακάμπτοντας τη διαδικασία της διαταγής πληρωμής, αποφεύγουν την καταβολή δικαστικού ενσήμου. Ο κ. Κουτσόλαμπρος θέτει επιπλέον ζήτημα τέλους απογράφου και συναφών εξόδων.
Για τον απλό πολίτη, η διεκδίκηση μιας απαίτησης συνοδεύεται από διαδικασίες, έξοδα και εμπόδια. Για τις τράπεζες και τις εταιρείες διαχείρισης, το υπουργείο κατασκευάζει ευνοϊκότερη διαδρομή.
Ο ισχυρός γλιτώνει διαδικαστικά βάρη και κόστος. Ο αδύναμος χάνει ένα στάδιο προστασίας. Αυτή είναι η κατανομή των ωφελειών που καλείται να υπερασπιστεί η κυβέρνηση.
Οι συνέπειες μπορούν, μάλιστα, να επεκταθούν στους εγγυητές και στους συνοφειλέτες που έχουν υπογράψει τη ρύθμιση. Το άρθρο προβλέπει επίσης δυνατότητα συντηρητικής κατάσχεσης και προσημείωσης υποθήκης. Επομένως, το βάρος μπορεί να πέσει και σε ανθρώπους που μπήκαν στη σύμβαση για να στηρίξουν έναν συγγενή ή έναν συνεργάτη.
Η επιστολή προς τον υπουργό έχει σταλεί. Οι αντιρρήσεις έχουν διατυπωθεί συγκεκριμένα. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης γνωρίζει πλέον τι καταγγέλλουν οι δικηγορικοί σύλλογοι και ποιον κίνδυνο επισημαίνουν.
Αν επιμείνει, θα αναλάβει ακέραιη την πολιτική ευθύνη αυτής της επιλογής: να δώσει περισσότερη δύναμη σε εκείνον που απαιτεί και λιγότερες εγγυήσεις σε εκείνον που κινδυνεύει να χάσει.
Το αίτημα είναι σαφές: απόσυρση της διάταξης. Η κυβέρνηση έχει τη δυνατότητα να το ικανοποιήσει. Αν το αρνηθεί, θα έχει επιλέξει συνειδητά ποια πλευρά ενισχύει.
