Μια ιδιαίτερα σοβαρή υπόθεση γύρω από την αναβάθμιση του συστήματος διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας φέρνει στο φως έρευνα του δημοσιογράφου Άρη Χατζηγεωργίου, που δημοσιεύθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2026 στους Data Journalists.
Το δημοσίευμα, με τίτλο «Αποκάλυψη: Το “μεγάλο στήσιμο” για τα ραντάρ του FIR Αθηνών», καταγράφει αναλυτικά την πολύχρονη πορεία της προμήθειας, τη θεαματική αύξηση του κόστους και τις τελευταίες εξελίξεις γύρω από την Επιτροπή που είχε αναλάβει τη διαπραγμάτευση με τη γαλλική Thales.
Σύμφωνα με την έρευνα, μια διαδικασία που ξεκίνησε με κόστος 26,9 εκατ. ευρώ έχει φτάσει πλέον, μαζί με προβλεπόμενη προαίρεση, στα 166,7 εκατ. ευρώ. Οι Data Journalists σημειώνουν χαρακτηριστικά ότι «η συζήτηση από τα 26,9 εκατομμύρια του 2017 φθάνει αισίως στα 166,7».
Τι είναι το DPS
Στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκεται το πληροφοριακό σύστημα DPS, το οποίο συγκεντρώνει τα δεδομένα των ραντάρ και επιτρέπει στους ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας να παρακολουθούν τα αεροσκάφη και τα σχέδια πτήσης τους.
Ο Άρης Χατζηγεωργίου το χαρακτηρίζει «ραχοκοκαλιά της αεροναυτιλίας», καθώς μέσω του συγκεκριμένου συστήματος παρακολουθούνται χιλιάδες πτήσεις που διασχίζουν καθημερινά το FIR Αθηνών, είτε με προορισμό ελληνικά αεροδρόμια είτε άλλες χώρες.
Η ιστορία του ξεκινά στις αρχές της δεκαετίας του 1990, όταν το σύστημα ήταν γνωστό ως PALLAS. Όπως αναφέρει το δημοσίευμα, η προμήθειά του έγινε το 1991 από τη γαλλική Thomson, σημερινή Thales, ενώ η εγκατάστασή του ολοκληρώθηκε το 1999.
Από τα 26,9 στα 62 εκατ. ευρώ
Οι συζητήσεις για νέα μεγάλη αναβάθμιση άρχισαν το 2017. Τότε η Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων είχε δώσει τη σύμφωνη γνώμη της για κόστος 26,9 εκατ. ευρώ.
Η συγκεκριμένη σύμβαση δεν προχώρησε και το 2018 η Thales πρότεινε διαφορετική, βελτιωμένη έκδοση του συστήματος. Από εκεί και μετά άρχισε μια σειρά αλλαγών που συνοδεύτηκαν από σημαντικές αυξήσεις του προϋπολογισμού.
Το 2022 εγκρίθηκε διαδικασία για απευθείας διαπραγμάτευση με τη Thales France, με κόστος 62 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Η πρόβλεψη ήταν το σύστημα να παραδοθεί τον Φεβρουάριο του 2024.
Αυτό, όμως, δεν συνέβη. Όπως αναφέρει η έρευνα των Data Journalists, το Ελεγκτικό Συνέδριο δεν ενέκρινε την υπογραφή της σύμβασης, επειδή η αρχική έγκριση αφορούσε τη Thales France, ενώ στη συνέχεια είχαν ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με τη Thales Hellas.
Το κόστος ανεβαίνει στα 128,9 εκατ.
Τον Απρίλιο του 2025 η διοίκηση της ΥΠΑ ανακοίνωσε ότι είχε ολοκληρωθεί ο προσδιορισμός των τεχνοοικονομικών παραμέτρων με τη Thales France. Εκείνη τη στιγμή το κόστος είχε ήδη φτάσει στα 79,5 εκατ. ευρώ.
Η άνοδος συνεχίστηκε με γρήγορους ρυθμούς. Τον Ιούλιο του 2025 ο προϋπολογισμός ανέβηκε στα 103,5 εκατ. ευρώ και τον Αύγουστο του ίδιου έτους στα 128,9 εκατ. ευρώ.
Το μπλακ άουτ στον ελληνικό εναέριο χώρο
Στις αρχές του 2026 σημειώθηκε το σοβαρό μπλακ άουτ στις επικοινωνίες του FIR Αθηνών, που προκάλεσε πολύωρη διακοπή της εναέριας κυκλοφορίας και γενικευμένη αναστάτωση.
Οι Data Journalists περιγράφουν ότι το FIR Αθηνών μετατράπηκε σε «μαύρη τρύπα» για την αεροναυτιλία, ενώ σημειώνουν ότι το πόρισμα που ακολούθησε απέδωσε το πρόβλημα στα απαρχαιωμένα συστήματα, τα οποία δεν επιδέχονταν πλέον ουσιαστική επισκευή και συντήρηση.
Μετά το περιστατικό, το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών προχώρησε σε νέα προσπάθεια ολοκλήρωσης της συμφωνίας. Σε εκείνη τη φάση, σύμφωνα πάντα με το δημοσίευμα, το κόστος είχε φτάσει στα 159,9 εκατ. ευρώ.
Ο στόχος ήταν να υπογραφεί η σύμβαση στις 31 Μαρτίου 2026 και το νέο σύστημα να τεθεί σε λειτουργία την 1η Νοεμβρίου 2028. Ούτε αυτή η διαδικασία, ωστόσο, ολοκληρώθηκε.
Η προμήθεια «σπάει» στα δύο
Τον Μάιο του 2026 η διαδικασία άλλαξε ξανά. Τα ραντάρ αφαιρέθηκαν από την προμήθεια, ώστε να αποτελέσουν αντικείμενο χωριστού διαγωνισμού, προϋπολογισμού 33,7 εκατ. ευρώ.
Έτσι, η απευθείας διαπραγμάτευση με τη Thales περιορίστηκε στα 126,2 εκατ. ευρώ. Στη σύμβαση, όμως, προστέθηκε δυνατότητα προαίρεσης —δηλαδή επέκτασης— ύψους ακόμη 40,5 εκατ. ευρώ.
Με την προαίρεση, το συνολικό οικονομικό αντικείμενο φτάνει στα 166,7 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για ποσό περισσότερο από εξαπλάσιο σε σχέση με τα 26,9 εκατ. ευρώ από τα οποία είχε ξεκινήσει η διαδικασία.
Η Επιτροπή που ζήτησε να σταματήσει η διαδικασία
Για τη διαπραγμάτευση με τη Thales συγκροτήθηκε πενταμελής Επιτροπή από υψηλόβαθμα στελέχη της ΥΠΑ. Η διαδικασία πραγματοποιήθηκε ως «δημόσια σύμβαση με διαπραγμάτευση χωρίς δημοσίευση», βάσει του άρθρου 32 του νόμου 4412 για τις δημόσιες συμβάσεις.
Μετά από έξι συνεδριάσεις, η πλειοψηφία της Επιτροπής κατέληξε στις αρχές Αυγούστου υπέρ της διακοπής της διαδικασίας. Μάλιστα, δεν άνοιξε την οικονομική προσφορά της Thales.
Σύμφωνα με την έρευνα, η Επιτροπή έκρινε ότι η τεχνική προσφορά της εταιρείας «δεν ανταποκρίνεται στο σύνολο των προδιαγραφών» που είχε θέσει η ίδια η ΥΠΑ για το DPS. Ουσιαστικά εισηγήθηκε να σταματήσει η συγκεκριμένη διαδικασία και να γίνει νέα από την αρχή.
Τι καταγράφεται στο επίσημο πρακτικό της ΥΠΑ
Οι Data Journalists επικαλούνται στη συνέχεια το επίσημο πρακτικό της συνεδρίασης του Διοικητικού Συμβουλίου της ΥΠΑ της 9ης Σεπτεμβρίου 2026.
Σε αυτό αναφέρεται ότι η Επιτροπή θεώρησε πως «οι τεχνικές προδιαγραφές ήταν στο σύνολό τους υποχρεωτικές» και ότι «δεν πληροί τις τεχνικές προδιαγραφές η πρόταση της Thales».
Το πρακτικό αναφέρει ακόμη ότι η Επιτροπή «περάτωσε το έργο της οριστικά», επιστρέφοντας στη Διεύθυνση Προμηθειών σφραγισμένο τον φάκελο της οικονομικής προσφοράς.
Το ερώτημα προς το Eurocontrol
Ο εκτελών χρέη διοικητή της ΥΠΑ, Γεώργιος Βαγενάς, επέλεξε στη συνέχεια να απευθυνθεί στο Eurocontrol. Το ερώτημα προς τον ευρωπαϊκό οργανισμό αφορούσε το εάν όλες οι τεχνικές προδιαγραφές έπρεπε πράγματι να θεωρηθούν υποχρεωτικές.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ότι στο ίδιο πρακτικό αναφέρεται πως «η Απόφαση του ΔΣ για αποστολή επιστολής στο EUROCONTROL ήταν στην πραγματικότητα η υιοθέτηση της γνώμης της μειοψηφίας της Επιτροπής».
Με απλά λόγια, ενώ η πλειοψηφία της Επιτροπής είχε αποφανθεί ότι η διαδικασία έπρεπε να σταματήσει, η ΥΠΑ ζήτησε από το Eurocontrol να εξετάσει ένα ζήτημα που είχε θέσει το μέλος της Επιτροπής που είχε μειοψηφήσει.
Από πενταμελής, τριμελής Επιτροπή
Στη συνέχεια αποφασίστηκε η αντικατάσταση της πενταμελούς Επιτροπής από νέα τριμελή. Η συγκεκριμένη εξέλιξη αποτελεί ένα από τα βασικά σημεία της έρευνας των Data Journalists.
Και αυτό επειδή, όπως αναφέρεται στην ίδια την απόφαση, «δεν προκύπτει και δεν αποδίδεται πλημμελής συμπεριφορά των μελών» της προηγούμενης Επιτροπής. Ως λόγος για την αντικατάστασή της προβλήθηκε ότι η Επιτροπή είχε ήδη «περατώσει το έργο της».
Η νέα Επιτροπή έγινε τριμελής «για λόγους ταχύτητας και ευελιξίας». Πρόεδρός της ορίστηκε ο Γενικός Διευθυντής Αεροναυτιλίας Κωνσταντίνος Σφακιανάκης, ο οποίος συμμετείχε και στην προηγούμενη πενταμελή ως αναπληρωματικό μέλος.
Στην απόφαση χρησιμοποιείται μάλιστα η διατύπωση ότι η ανάληψη της προεδρίας από τον Γενικό Διευθυντή λειτουργεί ως «αντιστάθμισμα» στη μείωση του αριθμού των μελών από πέντε σε τρία.
Στη νέα Επιτροπή συμμετέχει επίσης το μέλος που είχε μειοψηφήσει στην προηγούμενη και είχε υποστηρίξει ότι πρέπει να ζητηθεί η γνώμη του Eurocontrol. Οι Data Journalists υπενθυμίζουν ακόμη ότι στην αρχική απόφαση συγκρότησης της πενταμελούς Επιτροπής αναφερόταν πως αυτή «θα παραμείνει ενεργή μέχρι την υπογραφή της σχετικής σύμβασης».
Τα ερωτήματα που αφήνει η έρευνα
Η έρευνα των Data Journalists αναδεικνύει δύο βασικούς άξονες. Ο πρώτος αφορά την οικονομική εξέλιξη μιας προμήθειας που από τα 26,9 εκατ. ευρώ έχει φτάσει σε δυνητικό συνολικό ύψος 166,7 εκατ. ευρώ.
Ο δεύτερος αφορά την ίδια τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης. Μια πενταμελής Επιτροπή έκρινε ότι η τεχνική προσφορά δεν πληρούσε όλες τις προδιαγραφές και ζήτησε να διακοπεί η διαδικασία, αλλά στη συνέχεια αντικαταστάθηκε, χωρίς να της αποδίδεται πλημμελής συμπεριφορά.
Ανοιχτό παραμένει επίσης το ζήτημα της απάντησης του Eurocontrol και του τρόπου με τον οποίο αυτή θα επηρεάσει τη συνέχεια της διαπραγμάτευσης. Και όλα αυτά αφορούν ένα σύστημα κομβικής σημασίας για τη λειτουργία και την ασφάλεια της ελληνικής αεροναυτιλίας.
Το παρόν κείμενο βασίζεται στην έρευνα του Άρη Χατζηγεωργίου που δημοσιεύθηκε στους Data Journalists στις 20 Σεπτεμβρίου 2026, με τίτλο «Αποκάλυψη: Το “μεγάλο στήσιμο” για τα ραντάρ του FIR Αθηνών».
