Μια κρίσιμη αλλαγή πορείας καταγράφεται στη μακρόχρονη πολεοδομική υπόθεση της Λάκκας Αναβύσσου, με τον Δήμο Σαρωνικού να επιλέγει να μην προχωρήσει στην επόμενη φάση πριν διασφαλιστεί ότι οι ιδιοκτήτες δεν θα βρεθούν αντιμέτωποι με δυσανάλογες οικονομικές επιβαρύνσεις.
Η απόφαση ανακοινώθηκε από τον δήμαρχο Σαρωνικού Δημήτρη Παπαχρήστου το απόγευμα της Πέμπτης 17 Σεπτεμβρίου, στη διάρκεια της ενημέρωσης για το σχέδιο της Λάκκας στο Δημοτικό Κατάστημα Αναβύσσου.
Η αίθουσα συνεδριάσεων του Τοπικού Συμβουλίου ήταν κατάμεστη, με τους κατοίκους να ενημερώνονται αναλυτικά για την πορεία και την εξέλιξη του σχεδίου, αλλά και για το σοβαρό ζήτημα των κάθετων ιδιοκτησιών που έχει αναδειχθεί στην πορεία της διαδικασίας.
Η δημοτική αρχή αποφάσισε να αναστείλει προσωρινά τη συνέχεια του σχεδιασμού μέχρι να υπάρξει οριστική θεσμική λύση, καθώς, όπως εξήγησε ο δήμαρχος, το σημερινό πλαίσιο θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντικές επιβαρύνσεις για μέρος των ιδιοκτητών.
Η μελέτη είχε ήδη προχωρήσει
Η πολεοδομική διαδικασία για τη Λάκκα δεν βρισκόταν στα χαρτιά. Στις 31 Μαρτίου 2026 το Δημοτικό Συμβούλιο κλήθηκε να εγκρίνει την ανάρτηση και δημοσιοποίηση του Β1 σταδίου για την περιοχή Β΄ κατοικίας της ΠΕ 3Β «Λάκκα» Αναβύσσου.
Το επίσημο έγγραφο του δήμου αναφέρει ότι το Β1 εντάσσεται στη μεγάλη μελέτη κτηματογράφησης, πολεοδόμησης και πράξης εφαρμογής της Αναβύσσου. Αυτό σημαίνει ότι η διαδικασία είχε φτάσει πλέον σε στάδιο όπου η πολεοδομική πρόταση μπορούσε να παρουσιαστεί αναλυτικά και να εξεταστούν οι πραγματικές συνέπειές της στις υπάρχουσες ιδιοκτησίες.
Και ακριβώς εκεί φαίνεται ότι εμφανίστηκε με μεγαλύτερη ένταση το πρόβλημα. Όπως ανέφερε ο Δημήτρης Παπαχρήστου, κατά τους μήνες παρουσίασης του σχεδίου στους κατοίκους αναδείχθηκε το ζήτημα των κάθετων ιδιοκτησιών και ο κίνδυνος σημαντικών οικονομικών επιβαρύνσεων για τους ιδιοκτήτες.
Γιατί οι κάθετες δημιουργούν πρόβλημα
Η κάθετη ιδιοκτησία δεν είναι ένα εντελώς ανεξάρτητο οικόπεδο. Ο ιδιοκτήτης μπορεί στην πράξη να χρησιμοποιεί ένα συγκεκριμένο τμήμα ενός μεγαλύτερου ακινήτου και να διαθέτει εκεί κατοικία ή άλλο κτίσμα, αλλά ταυτόχρονα κατέχει ποσοστό εξ αδιαιρέτου στο συνολικό ακίνητο. Και αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν μια περιοχή εντάσσεται στο σχέδιο.
Η ισχύουσα νομοθεσία προβλέπει εισφορές σε γη για τις ιδιοκτησίες που πολεοδομούνται. Τα ποσοστά αυξάνονται κλιμακωτά ανάλογα με το μέγεθος της ιδιοκτησίας.
Έτσι δημιουργείται το κρίσιμο ερώτημα στις περιπτώσεις καθέτων: ποια έκταση θεωρείται «ιδιοκτησία» για τον υπολογισμό των υποχρεώσεων;
Εάν ληφθεί υπόψη το μεγάλο αρχικό ενιαίο ακίνητο και στη συνέχεια η υποχρέωση κατανεμηθεί μεταξύ των ιδιοκτητών των καθέτων, μπορεί να προκύψουν πολύ διαφορετικά αποτελέσματα από εκείνα που θα υπήρχαν εάν κάθε κάθετη αντιμετωπιζόταν αυτοτελώς.
Η παρέμβαση πριν δημιουργηθούν τετελεσμένα
Σε αυτό το σημείο αποκτά ιδιαίτερη σημασία η απόφαση του Δήμου Σαρωνικού. Αντί να συνεχίσει τη διαδικασία και το πρόβλημα να εμφανιστεί αργότερα, στην πράξη εφαρμογής και στους οικονομικούς υπολογισμούς, η δημοτική αρχή επέλεξε την αναστολή του σχεδίου μέχρι να βρεθεί θεσμική λύση.
«Αποφασίσαμε λοιπόν να αναστείλουμε μέχρι νεοτέρας το σχέδιο, ώστε να μην επιβαρύνουμε, σε μια τόσο δύσκολη περίοδο, τους δημότες μας και παράλληλα να πιέσουμε για νομοθετική ρύθμιση στο τόσο σοβαρό ζήτημα των κάθετων ιδιοκτησιών», ανέφερε ο Δημήτρης Παπαχρήστου.
Πρόκειται ουσιαστικά για προσωρινή αναστολή και όχι για εγκατάλειψη της πολεοδόμησης της Λάκκας. Η θέση του δήμου είναι ότι η διαδικασία θα συνεχιστεί όταν προηγουμένως έχει αντιμετωπιστεί το πρόβλημα των καθέτων.
Από την ενημέρωση των κατοίκων στο ΥΠΕΝ
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι η ανακοίνωση έγινε ενώπιον των ίδιων των κατοίκων που επηρεάζονται από τον σχεδιασμό.
Η δημοτική αρχή είχε παρουσιάσει το σχέδιο τους προηγούμενους μήνες, είχε δεχθεί ερωτήματα και παρατηρήσεις και, σύμφωνα με τον δήμαρχο, μέσα από αυτή τη διαδικασία αναδείχθηκε το πρόβλημα των κάθετων ιδιοκτησιών.
Έτσι, η αναστολή παρουσιάζεται από τον δήμο ως αποτέλεσμα της διαβούλευσης και της προσπάθειας να μη βρεθούν δημότες μπροστά σε οικονομικές επιβαρύνσεις χωρίς προηγουμένως να έχει αποσαφηνιστεί το θεσμικό πλαίσιο.
Ο κ. Παπαχρήστου ανακοίνωσε παράλληλα ότι την επόμενη εβδομάδα θα υπάρξει συνάντηση στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, προκειμένου να εξεταστούν οι διαθέσιμες λύσεις.
Τι θα ζητηθεί από το ΥΠΕΝ
Μέχρι στιγμής δεν έχει δημοσιοποιηθεί συγκεκριμένο σχέδιο τροπολογίας ή η ακριβής διατύπωση της αλλαγής που θα ζητήσει ο δήμος. Συνεπώς δεν μπορεί ακόμη να θεωρηθεί δεδομένο ποια μορφή θα έχει η παρέμβαση.
Η ουσία, πάντως, βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετωπίζονται οι νόμιμα συσταθείσες κάθετες ιδιοκτησίες κατά την πολεοδόμηση και τον υπολογισμό των εισφορών.
Μια πιθανή κατεύθυνση είναι να υπάρχει ειδικότερη αντιμετώπιση των καθέτων, ώστε οι ιδιοκτήτες τους να μη φορτώνονται υποχρεώσεις που προκύπτουν από το συνολικό μέγεθος μιας παλαιότερης ενιαίας ιδιοκτησίας.
Η δεύτερη πλευρά του προβλήματος αφορά την ίδια την πράξη εφαρμογής: πώς δηλαδή θα προσαρμόζονται οι υπάρχουσες κάθετες όταν δρόμοι, κοινόχρηστοι χώροι και νέα οικοδομικά τετράγωνα μεταβάλλουν τα αρχικά όρια του ακινήτου.
Οι αριθμοί που ακόμη λείπουν
Υπάρχουν, πάντως, δύο κρίσιμα στοιχεία που δεν έχουν ακόμη γίνει δημόσια γνωστά. Το πρώτο είναι πόσες ακριβώς κάθετες ιδιοκτησίες μέσα στην ΠΕ 3Β της Λάκκας επηρεάζονται. Το δεύτερο –και ίσως σημαντικότερο για τους κατοίκους– είναι ποια πραγματική οικονομική επιβάρυνση προέκυπτε από τους υπολογισμούς της μελέτης για κάθε περίπτωση.
Μέχρι σήμερα δεν έχει δημοσιοποιηθεί αναλυτικός πίνακας από τον οποίο να προκύπτουν συγκεκριμένα ποσά εισφοράς ανά ιδιοκτησία. Συνεπώς, οποιαδήποτε αναφορά αυτή τη στιγμή σε δεκάδες ή εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ χωρίς τα στοιχεία της μελέτης θα ήταν πρόωρη.
Αυτό όμως δεν αναιρεί το βασικό ζήτημα που αναγνώρισε ο δήμος: ότι η εφαρμογή του υφιστάμενου πλαισίου μπορούσε να δημιουργήσει σοβαρές επιβαρύνσεις.
Το επόμενο βήμα
Η συνέχεια πλέον μεταφέρεται από την Ανάβυσσο στο υπουργείο Περιβάλλοντος. Για τη δημοτική αρχή Παπαχρήστου, η επιλογή είναι να προηγηθεί η λύση του ιδιοκτησιακού προβλήματος και στη συνέχεια να ξαναμπεί σε κίνηση η πολεοδόμηση της περιοχής.
Το στοίχημα τώρα είναι διπλό: να μην εγκαταλειφθεί η ένταξη της Λάκκας στο σχέδιο, αλλά ταυτόχρονα να μην υπάρξουν ιδιοκτήτες οι οποίοι, όταν φτάσει η ώρα της πράξης εφαρμογής, θα ανακαλύψουν ότι καλούνται να πληρώσουν έναν λογαριασμό που δεν είχαν υπολογίσει.
Η κατάμεστη αίθουσα του Δημοτικού Καταστήματος Αναβύσσου έδειξε ότι το ζήτημα δεν είναι μια τεχνική λεπτομέρεια ενός πολεοδομικού σχεδίου. Αφορά άμεσα περιουσίες, οικογενειακούς προϋπολογισμούς και μια εκκρεμότητα πολλών ετών.
Η συνάντηση του Δήμου Σαρωνικού με το ΥΠΕΝ αποκτά έτσι καθοριστική σημασία. Από το εάν μπορεί να υπάρξει συγκεκριμένη νομοθετική λύση για τις κάθετες ιδιοκτησίες θα εξαρτηθεί πότε και με ποιους όρους θα ξαναξεκινήσει η διαδικασία για τη Λάκκα Αναβύσσου.
