Μπορεί ένας δήμος να χρησιμοποιεί το Facebook για να ενημερώνει τους πολίτες, να προβάλλει αποφάσεις και δράσεις του, αλλά ταυτόχρονα να περιορίζει τη δυνατότητα των ίδιων πολιτών να σχολιάζουν; Το ερώτημα τίθεται στις περιπτώσεις των Δήμων Κρωπίας και Σπάτων–Αρτέμιδος.
Στις αναρτήσεις που καταγράφηκαν, το Facebook εμφανίζει ρητά ότι τα σχόλια είτε απενεργοποιήθηκαν είτε περιορίστηκε το ποιοι μπορούν να σχολιάσουν. Και αυτό αποκτά διαφορετική βαρύτητα όταν αφορά κανάλια που χρησιμοποιούνται για δημοτική ενημέρωση.
Στον Δήμο Κρωπίας οι διαχειριστές κλείνουν τα σχόλια
Στην ομάδα «ΔΗΜΟΣ ΚΡΩΠΙΑΣ», οι σχετικές παρεμβάσεις εμφανίζονται να γίνονται από πρόσωπα με διαχειριστικό ρόλο. Στα στιγμιότυπα που έχουν καταγραφεί, ο Ιωάννης Κατιμερτζόγλου και ο Βάιος Σύρρος εμφανίζονται να έχουν απενεργοποιήσει τα σχόλια σε συγκεκριμένες δημοσιεύσεις.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν πρόκειται για προσωπική επιλογή των διαχειριστών ή για πρακτική που ακολουθείται στο πλαίσιο συγκεκριμένης πολιτικής διαχείρισης της ομάδας. Και αυτό είναι κάτι που οφείλει να διευκρινίσει η δημοτική διοίκηση.
Ο δήμαρχος Κρωπίας Δημήτρης Κιούσης δεν προκύπτει από τα διαθέσιμα στοιχεία ότι έδωσε προσωπικά εντολή για την απενεργοποίηση σχολίων. Ωστόσο, από τη στιγμή που πρόκειται για διαχειριστές δημοτικού καναλιού, η διοίκηση καλείται να εξηγήσει ποιος καθορίζει τους σχετικούς κανόνες.
Στα Σπάτα–Αρτέμιδα ο περιορισμός εμφανίζεται στο όνομα του δήμου
Ακόμη πιο άμεση είναι η εικόνα στην περίπτωση του Δήμου Σπάτων–Αρτέμιδος. Κάτω από δημοσίευση εμφανίζεται η ένδειξη ότι ο ίδιος ο λογαριασμός «Δήμος Σπάτων - Αρτέμιδος» περιόρισε ποιοι μπορούν να σχολιάζουν.
Δεν εμφανίζεται δηλαδή κάποιο φυσικό πρόσωπο, αλλά ο ίδιος ο δημοτικός λογαριασμός ως εκείνος μέσω του οποίου εφαρμόστηκε η ρύθμιση. Αυτό καθιστά ακόμη πιο εύλογο το ερώτημα για το εάν πρόκειται για συνειδητή επικοινωνιακή πολιτική.
Και εδώ η ευθύνη δεν μπορεί να αποδοθεί αυτομάτως προσωπικά στον δήμαρχο Δημήτρη Μάρκου. Πολιτικά, όμως, η δημοτική διοίκηση οφείλει να εξηγήσει με ποια κριτήρια περιορίζεται η δυνατότητα σχολιασμού πολιτών κάτω από αναρτήσεις του δήμου.
Άλλο moderation, άλλο κλείσιμο του διαλόγου
Ένας δήμος έχει κάθε λόγο να απομακρύνει ύβρεις, απειλές, spam ή παράνομο περιεχόμενο. Αυτό αποτελεί διαχείριση μιας σελίδας και δεν ταυτίζεται από μόνο του με περιορισμό της κριτικής.
Διαφορετικό είναι όμως να αποκλείεται εκ των προτέρων η δυνατότητα σχολιασμού ή να περιορίζεται σε συγκεκριμένες κατηγορίες χρηστών. Εκεί το θέμα παύει να είναι απλώς τεχνικό και αποκτά σαφή πολιτική διάσταση.
Ο δήμος δεν είναι ιδιωτικό προφίλ. Οι αναρτήσεις του αφορούν έργα, αποφάσεις, υπηρεσίες, δημόσιο χρήμα και ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα των κατοίκων.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το Facebook αποτελεί θεσμοθετημένο όργανο διαβούλευσης. Σημαίνει όμως ότι όταν μια δημοτική αρχή επιλέγει τα κοινωνικά δίκτυα ως βασικό μέσο επικοινωνίας με τους πολίτες, ο τρόπος με τον οποίο επιτρέπει ή περιορίζει τον αντίλογο δεν είναι πολιτικά ουδέτερος.
Η διαφοροποίηση από τους άλλους δήμους
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον αποκτά το γεγονός ότι, σύμφωνα με την έως τώρα καταγραφή, αντίστοιχη πρακτική δεν έχει εντοπιστεί στους υπόλοιπους δήμους της Ανατολικής Αττικής. Η διαπίστωση αυτή χρειάζεται πάντως να αποτυπώνεται με αυτή ακριβώς τη διατύπωση, καθώς δεν συνιστά απόδειξη ότι ποτέ και σε καμία ανάρτηση άλλου δήμου δεν εφαρμόστηκε ανάλογος περιορισμός.
Η διαφοροποίηση Κρωπίας και Σπάτων–Αρτέμιδος παραμένει ωστόσο αξιοσημείωτη. Και δημιουργεί ένα πολύ συγκεκριμένο ερώτημα: γιατί σε δύο δημοτικά κανάλια της Ανατολικής Αττικής επιλέγεται ο περιορισμός σχολίων σε αναρτήσεις που απευθύνονται στους ίδιους τους δημότες;
Υπάρχει πολιτική ευθύνη;
Προσωπική εντολή των Δημήτρη Κιούση και Δημήτρη Μάρκου δεν αποδεικνύεται από τα διαθέσιμα στοιχεία. Συνεπώς θα ήταν αυθαίρετο να υποστηριχθεί ότι οι δύο δήμαρχοι αποφάσισαν οι ίδιοι το κλείσιμο ή τον περιορισμό των σχολίων.
Υπάρχει όμως σαφές πεδίο πολιτικής ευθύνης ως προς τη λειτουργία και την επικοινωνιακή πολιτική των δημοτικών διοικήσεων. Οι δήμαρχοι είναι εκείνοι που μπορούν να απαντήσουν εάν γνωρίζουν την πρακτική, εάν τη θεωρούν ορθή και εάν αποτελεί επίσημη επιλογή των διοικήσεών τους.
Στην ομάδα του Δήμου Κρωπίας, το ερώτημα είναι ποιος εξουσιοδοτεί τους διαχειριστές να απενεργοποιούν σχόλια και βάσει ποιων κριτηρίων. Στο προφίλ του Δήμου Σπάτων–Αρτέμιδας, το ερώτημα είναι γιατί ο επίσημος δημοτικός λογαριασμός περιορίζει το ποιοι μπορούν να σχολιάζουν και σε ποιες περιπτώσεις.
Και εκεί βρίσκεται η ουσία. Όχι στο αν υπάρχει το σχετικό κουμπί στο Facebook, αλλά στο αν μια δημοτική αρχή επιλέγει ανοιχτό διάλογο με κανόνες ή ενημέρωση με ελεγχόμενη δυνατότητα αντίδρασης.
