Η απόφαση για την προσωρινή κράτηση της Ιωάννας Γάκα και του Ηλία Θεοδωρόπουλου κλείνει τον πρώτο κύκλο μιας υπόθεσης που μέσα σε μόλις μία εβδομάδα πέρασε από την αιφνίδια απώλεια του Γιώργου Μαζωνάκη σε μια βαρύτατη ποινική διερεύνηση.

Πίσω όμως από τα στοιχεία της δικογραφίας, τις αντιφάσεις που ερευνώνται και τις πολύωρες απολογίες, διαγράφονται και δύο αρκετά διαφορετικοί τρόποι αντίδρασης.

Όχι δύο «ψυχολογικές διαγνώσεις», αλλά δύο δημόσιες εικόνες, όπως αυτές σχηματίστηκαν μέσα από καταθέσεις, ισχυρισμούς και συμπεριφορές που έχουν δημοσιοποιηθεί.

Ιωάννα Γάκα: Η γιατρός που επιμένει ότι έκανε το σωστό

Από τις πρώτες ώρες της υπόθεσης η Ιωάννα Γάκα εμφανίζεται να υπερασπίζεται πρωτίστως την επιστημονική και επαγγελματική της ταυτότητα. Στην πρώτη κατάθεση που δημοσιοποιήθηκε υποστήριξε ότι είχε ενημερώσει τον Γιώργο Μαζωνάκη για τη διαδικασία και ότι ο εξοπλισμός που χρησιμοποιούνταν ήταν πιστοποιημένος.

Η ίδια γραμμή παρέμεινε ουσιαστικά αναλλοίωτη μέχρι την απολογία της: αρνήθηκε οποιαδήποτε παράνομη ή δόλια ενέργεια και υποστήριξε ότι ενήργησε σύμφωνα με όσα επιβάλλει η επιστήμη της. Επέμεινε ακόμη ότι το ιατρείο λειτουργούσε νόμιμα και ότι τα μηχανήματα είχαν δηλωθεί στον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών.

Ακριβώς εκεί βρίσκεται ίσως το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο της δημόσιας στάσης της. Δεν εμφανίζεται να εγκαταλείπει τον ρόλο της γιατρού ακόμη και όταν βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με μια εξαιρετικά βαριά ποινική κατηγορία.

Η φράση που της αποδίδεται στην απολογία, «είμαι καλή γιατρός και έχω κάνει τόσα καλά και έτυχε αυτό», είναι ενδεικτική του τρόπου με τον οποίο φαίνεται να αντιλαμβάνεται την υπόθεση: όχι ως κάτι που, σύμφωνα με τη δική της εκδοχή, ακυρώνει την προηγούμενη επαγγελματική της πορεία, αλλά ως ένα δραματικό περιστατικό μέσα σε αυτήν.

Πρόκειται βεβαίως για δικό της ισχυρισμό και όχι για δικαστικό συμπέρασμα. Το γεγονός ότι ανακριτής και εισαγγελέας αποφάσισαν τελικά την προσωρινή κράτησή της δείχνει ότι οι εξηγήσεις που έδωσε δεν κρίθηκαν επαρκείς ώστε να αποφευχθεί το αυστηρότερο δικονομικό μέτρο.

Η μετατόπιση προς το ΕΚΑΒ

Ένα δεύτερο χαρακτηριστικό στοιχείο της απολογητικής της στάσης είναι η μετατόπιση μέρους της συζήτησης σε όσα, κατά την ίδια, συνέβησαν μετά την ανακοπή.

Η Γάκα φέρεται να υποστήριξε ότι η ανακοπή σημειώθηκε στις 16:15, ότι έξι λεπτά αργότερα κλήθηκε το ΕΚΑΒ και ότι κατά τη μεταφορά του Μαζωνάκη διακόπηκε η ΚΑΡΠΑ. Σύμφωνα με την ίδια, η συνέχιση της καρδιοαναπνευστικής αναζωογόνησης θα μπορούσε να έχει διαφορετικό αποτέλεσμα.

Έτσι, η υπερασπιστική της εικόνα δεν περιορίζεται στο «δεν έκανα κάτι λάθος». Προχωρά ένα βήμα παραπέρα: επιχειρεί να δείξει ότι η κρίσιμη αλληλουχία γεγονότων δεν τελειώνει στις δικές της πράξεις, αλλά περιλαμβάνει και όσα ακολούθησαν.

Παράλληλα, όταν ερωτήθηκε για αντιφάσεις στις πρώτες περιγραφές των γεγονότων, είχε αποδοθεί από δημοσιεύματα στην πλευρά της ο ισχυρισμός ότι βρισκόταν σε κατάσταση πανικού.

«Τα έχω καλά με τον εαυτό μου»

Ίσως όμως η πιο αποκαλυπτική φράση για τη στάση που επιλέγει να προβάλλει είναι μία ακόμη που της αποδίδεται κατά την απολογία: «Έχω δεχτεί ότι μπορεί να πάω φυλακή αλλά τα έχω καλά με τον εαυτό μου».

Δεν αποδεικνύει, φυσικά, τίποτε για την προσωπικότητά της. Δημοσιογραφικά όμως παρουσιάζει μια γυναίκα η οποία, ακόμη και μπροστά στο ενδεχόμενο της φυλακής, δηλώνει πεπεισμένη για την ορθότητα των δικών της ενεργειών.

Η εικόνα αυτή έρχεται σε έντονη αντίθεση με όσα ακολούθησαν μετά την πολύωρη απολογία της. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιεύθηκαν, αισθάνθηκε αδιαθεσία, έκλαιγε και αρνήθηκε αρχικά τη βοήθεια των διασωστών του ΕΚΑΒ.

Δεν είναι ασφαλές να εξαχθεί οποιοδήποτε ψυχολογικό συμπέρασμα από αυτή την αντίδραση. Είναι όμως ένα ανθρώπινο στιγμιότυπο που διαφοροποιείται αισθητά από τη σθεναρή επαγγελματική αυτοπεποίθηση που αποδίδεται στις προηγούμενες τοποθετήσεις της.

Ηλίας Θεοδωρόπουλος: Η στρατηγική της απόστασης

Στην περίπτωση του Ηλία Θεοδωρόπουλου η δημόσια υπερασπιστική εικόνα είναι διαφορετική.

Από τις πρώτες ημέρες ο βασικός του ισχυρισμός είναι ότι δεν συμμετείχε στην επίμαχη διαδικασία. Υποστήριξε ότι είχε φύγει για φαγητό και ότι πληροφορήθηκε όσα είχαν συμβεί αργότερα.

Στην απολογία του παρέμεινε στην ίδια γραμμή. Φέρεται να υποστήριξε ότι στις 16:06 συνταγογραφούσε φάρμακο σε άλλον ασθενή και ότι δεν είχε σχέση με τη διαδικασία πλασμαφαίρεσης στην οποία υποβαλλόταν ο τραγουδιστής. Δύο μάρτυρες υπεράσπισης φέρονται επίσης να κατέθεσαν ότι ενημερώθηκε για το περιστατικό μετά τις 16:00.

Εδώ βρίσκεται η βασική διαφορά των δύο. Η Γάκα δεν αποστασιοποιείται από την πράξη: υποστηρίζει ότι την έκανε σωστά. Ο Θεοδωρόπουλος, αντίθετα, προσπαθεί να αποστασιοποιηθεί από την ίδια τη διαδικασία, επιμένοντας ότι δεν είχε την άμεση εμπλοκή που του αποδίδεται.

Από τον άνθρωπο που προέβαλλε τις θεραπείες στον άνθρωπο που δηλώνει εκτός

Αυτή η θέση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον όταν τοποθετηθεί δίπλα στη δημόσια εικόνα που είχε ο ίδιος πριν από την υπόθεση.

Σε παλαιότερο προωθητικό υλικό ο Θεοδωρόπουλος εμφανιζόταν να παρουσιάζει τις υπηρεσίες του ιατρείου και να μιλά με ιδιαίτερα θετικό τρόπο για θεραπείες με βλαστοκύτταρα, φτάνοντας, σύμφωνα με δημοσιευμένο βίντεο, να τις χαρακτηρίζει «θείο δώρο».

Το ενδιαφέρον εδώ δεν βρίσκεται στο εάν αυτό αποδεικνύει ποινική συμμετοχή — δεν την αποδεικνύει. Βρίσκεται στην αντίθεση ανάμεσα στον δημόσιο ρόλο του ανθρώπου που προέβαλλε έντονα τις συγκεκριμένες θεραπευτικές προσεγγίσεις και στη σημερινή υπερασπιστική γραμμή του ότι δεν είχε εμπλοκή στην επίμαχη διαδικασία.

«Έμπλεξα λόγω της γυναίκας μου, αλλά τη λατρεύω»

Η πλέον προσωπική στιγμή της απολογίας Θεοδωρόπουλου είναι ίσως εκείνη κατά την οποία φέρεται να είπε ότι «έμπλεξε χωρίς λόγο λόγω της γυναίκας του», προσθέτοντας όμως ότι δεν τον ενοχλεί επειδή τη λατρεύει.

Η φράση συμπυκνώνει σχεδόν ολόκληρη τη δική του υπερασπιστική στάση. Από τη μία διαχωρίζει την ποινική του θέση από εκείνη της συζύγου του. Από την άλλη αρνείται να μετατρέψει αυτόν τον διαχωρισμό σε προσωπική αποκήρυξή της.

Και όταν ανακοινώθηκε η απόφαση προσωρινής κράτησής του, σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, φέρεται να δήλωσε ότι θα προχωρήσει σε αποχή από φαγητό και νερό.

Δύο πρόσωπα, δύο διαφορετικές άμυνες

Αν επιχειρήσει κανείς να συμπυκνώσει όσα έχουν γίνει γνωστά χωρίς να περάσει τη γραμμή της αυθαίρετης ψυχολογικής ερμηνείας, προκύπτουν δύο τελείως διαφορετικές αφηγήσεις.

Η Ιωάννα Γάκα υπερασπίζεται πρωτίστως την πράξη της και την επιστημονική της ταυτότητα: «έκανα αυτό που έπρεπε, λειτούργησα ως γιατρός, δεν υπήρχε δόλος».

Ο Ηλίας Θεοδωρόπουλος υπερασπίζεται κυρίως την απόστασή του από την επίμαχη πράξη: «δεν ήμουν εκεί, δεν συμμετείχα, πληροφορήθηκα αργότερα».

Ανάμεσά τους όμως υπάρχει και ένας τρίτος άξονας: η σχέση ενός ζευγαριού που βρέθηκε μέσα σε ελάχιστες ημέρες από την καθημερινότητα ενός ιδιωτικού ιατρείου αντιμέτωπο με κατηγορία ανθρωποκτονίας με ενδεχόμενο δόλο και, πλέον, με την προσωρινή κράτηση.

Η Δικαιοσύνη θα κρίνει την ποινική ευθύνη καθενός. Μέχρι τότε, όσα λένε και όσα έχουν καταγραφεί σκιαγραφούν όχι την προσωπικότητά τους, αλλά τον τρόπο με τον οποίο καθένας επέλεξε να σταθεί απέναντι στην κατηγορία.