Date2

Τρίτη, 27 Οκτωβρίου 2020 06:40:08

rss

αναζήτηση

makripano

Ο εορτασμός της μάχης του Θήτη «στη δροσιά του φεγγαριού και στη μαγεία της νύχτας»

Αλλάξτε μέγεθος

thiti1

Ένας αλλιώτικος εορτασμός έγινε το απόγευμα του Σαββάτου στο φαράγγι του Θήτη, ο πρώτος εορτασμός της Μάχης, ανεπίσημος εφέτος, με ιδιωτική πρωτοβουλία της Περιπατητικής Ομάδας (κ. Γιάννης Γκιούλης), πολύ επισημότερος προγραμματίστηκε ήδη για του χρόνου, από τον Δήμο Κορωπίου, λόγω των 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821.

Και όμως η προσέλευση ήταν μεγάλη και μη αναμενόμενη. Ο Δήμος Κορωπίου αντιπροσωπεύτηκε από την πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου, Δήμητρα Μιχαιρίνα, την αντιδήμαρχο Παιδείας και Πολιτισμού, Ελένη Αδάμ, τον επικεφαλής της μείζονος αντιπολίτευσης, Διονύση Κερασιώτη και τη δημοτική σύμβουλο, Αθηνά Κιούση.

Παρόντες ήσαν και μέλη των Συλλόγων του Κίτσι - Θήτη - Σκάρπιζας.

Ομιλητής ήταν ο Γιάννης Πρόφης και στη συνέχεια χόρεψαν παραδοσιακούς χορούς η Χορευτική Ομάδα Κιτσίου και μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Αγίας Μαρίνας, που πραγματικά εντυπωσίασαν τους θεατές.

Ακολούθησε μπουφές με εδέσματα και προβολή ταινίας. Οι παρευρισκόμενοι αποχώρησαν αργά το βράδυ, ενθουσιασμένοι τόσο από το πρόγραμμα, όσο και από το φυσικό περιβάλλον που απόλαυσαν, στο δροσερό και κατάφυτο φαράγγι, στο οποίο διεξήχθη η μάχη.

Το πλήρες κείμενο της ομιλίας του λαογράφου, ζωγράφου και συγγραφέα Γιάννη Πρόφη έχει ως εξής:

8 Ιουλίου: Η αγνοημένη τοπική επέτειος της Μάχης του Θήτη Κορωπίου (1826)

Θυμάμαι ότι όταν ήμουν ακόμη μαθητής του Δημοτικού Σχολείου και στα αναγνωστικά μας ή στο μάθημα της Ιστορίας οι δάσκαλοί μας αναφέρονταν στους αγώνες της Επανάστασης του 1821, με κυρίευε ένα αίσθημα στεναχώριας και απογοήτευσης ακούγοντας τα ονόματα και την καταγωγή πάμπολλων ηρώων του αγώνα, καθώς και τις διάφορες μάχες που είχαν δοθεί σε όλη την Ελλάδα. Και το παράπονό μου ήταν ότι από τα Μεσόγεια απουσίαζαν εντελώς ονόματα ηρώων ή απλών έστω πολεμιστών «Μα καλά, έλεγα από μέσα μου, εδώ, οι κάτοικοι των χωριών μας, δεν πολέμησαν εναντίον των Τούρκων και δεν έγινε καμιά μάχη στα μέρη μας;».

Γιατί κανένας δεν είχε ποτέ αναφέρει κάτι τέτοιο ούτε δάσκαλος ούτε κάποιος άλλος. Για πρώτη φορά άκουσα για την μάχη, όταν ήμουν 20 περίπου ετών, στον προεκλογικό λόγο του αρχαιολόγου Νίκου Χρ. Κοτζιά (1884 – 1974), που ήταν υποψήφιος δήμαρχος Κορωπίου, που ωστόσο δεν φαίνεται να έγραψε κάτι γι’ αυτήν.

Και πέρασαν πολλά χρόνια από τότε μέχρι να πεισθώ ότι τα πράγματα δεν ήσαν καθόλου έτσι.

«Οι Τούρκοι άφησαν πολλούς νεκρούς...»

Περί το 1980, έπεσαν στα χέρια μου τα χειρόγραφα με τις σημειώσεις του συμπατριώτη μας Παναγιώτη Α. Δήμα (1900 – 1988), που ήταν κτηματίας και αγρότης, αλλά δεν διέθετε καμιά ιδιαίτερη μόρφωση. Από εκεί πληροφορήθηκα την παράδοση και μάλιστα πείσθηκα για το αληθές. Και να πώς περιγράφει το γεγονός, παρόλη τη δικαιολογημένη αδυναμία του στον ορθό χειρισμό της γραπτής γλώσσας:

«Κατά την επανάστασιν του 1821 οι Μεσογείτες επέρασαν πολλά δεινά από τους Τούρκους. Οι Κορωπιώτες και οι Λιοπεσιώτες έστειλαν τα γυναικόπαιδά τους με επικεφαλής τους εκ Κορωπίου ιερείς Παπαγκίκα και Παπαμιχάλη σε δύο ομάδες εις την Τροιζηνίαν το 1825. Και ο μεν Παπαγκίκας (εκρύβη;) καθ’ οδόν στην χαράδρα της εκκλησίας των Εισοδίων της Θεοτόκου, αλλά τελικά έδωσε μάχη και επληγώθη. Αλλά οι Τούρκοι φοβηθέντες, διότι άφησαν πολλούς νεκρούς, έφυγαν...

Ο παπα-Μιχάλης ήτο πιο τυχερός, διότι εκρύβη εις την περιοχήν Αραντάρδας (στα αρβανίτικα σημαίνει χωράφι της αχλαδιάς), που ήτο μέρος αθέατο... Εσυνέχισαν οι δύο ομάδες και διεκπεραιώθησαν έως τα παράλια της Πελοποννήσου... Το νερό (σημ. της Λουμπάρδας) που έτρεχε πλησίον της θάλασσας, το θεωρούσαν ιαματικό, όπως και είναι, ευκολόπεπτο από το στομάχι. Εδώ έπλυνε τις πληγές του ο ιερέας παπα-Γκίκας».

Από τα πιο πάνω η σημαντικότερη πληροφορία είναι η παράθεση της χρονολογίας 1825, που έγινε με θαυμαστή προσέγγιση, η οποία μάλιστα είναι διορθωμένη στον τελευταίο αριθμό 5, όπου ο προηγούμενος ήταν μάλλον το 6, και κακώς το διόρθωσε. Επομένως η χρονολογία αυτή, όπως θα δούμε, αποτελεί τη λυδία λίθο για την αναβάθμιση της παράδοσης σε αναμφισβήτητο ιστορικό γεγονός.

Εκτός του Παναγιώτη Δήμα, στο ίδιο γεγονός αναφέρεται περιληπτικά και ο Σεραφείμ Κόλλιας στο βιβλίο «1821 Ανδρεία και Τέχνη» έκδοση του Δήμου Κρωπίας (2004).

Εδώ πρέπει να αναφέρω ότι επίσης συμπατριώτης μας αντιστράτηγος Σταύρος Κ. Παπανικολάου (1883 – 1973), άνθρωπος με μεγάλη μόρφωση, που ήταν ο πρώτος που έκδωσε το 1947 μικρό βιβλίο για το Κορωπί, με στοιχειώδη ιστορικά και λαογραφικά στοιχεία, δεν αναφέρει τίποτε, πέρα από γενικότητες, σχετικά με την εν λόγω μάχη.

Εντελώς πρόσφατα αναφέρθηκε και η συμμετοχή από το Μαρκόπουλο ενός ή περισσοτέρων ατόμων από την οικογένεια Αλαγιάννη, ένα νεαρό μέλος της οποίας έχασε μάλιστα εκεί τη ζωή του. Η παρουσία του μάλλον έγινε, επειδή η μητέρα του ήταν Κορωπιώτισα, από την οικογένεια Δάβαρη.

Η πιο πάνω συμμετοχή ίσως ήταν μοναδική από πλευράς Μαρκοπουλιωτών, γιατί αυτοί διέφυγαν στη Τζια μέσω Αυλακίου του Πορτο-Ράφτη (Πληροφορία Δημήτρη Νικολάου και Θεοφανώς Σκοπελίτη, 2020)

Η επιβεβαίωση από την Ιστορία

Είναι πολύ ενδιαφέρον ότι η πιο πάνω παράδοση επιβεβαιώνεται, όπως είπαμε, από την επίσημη Ιστορία, αφού στα απομνημονεύματα του διδάσκαλου και λόγιου αθηναίου πολεμιστή Νικόλαου Καρώρη αναφέρονται τα εξής:

«8 Ιουλίου (1826)… Έφτασε και μία νέα αιχμάλωτος Μισογείτισσα φυγούσα από Χαλάντρι. Αυτή είπε ότι εις το χωρίον εκείνο ευρίσκεται εν σώμα εχθρικόν έως 100 και φυλάττει εκεί πλήθος ζώων και καρπών, το δε ιππικόν του εχθρού περιφέρεται ολοέν και λαφυραγωγεί εις Μισόγεια.

«10 Ιουλίου (1826)... Εφάνη εις τα πέριξ της πόλεως ιππικόν, το οποίον δεν εφαίνετο τελείως τρεις ολοκλήρους ημέρας, και σημείον ότι επέστρεψε από την εκστρατείαν εις Μισόγεια. Μετά το μεσημέριον έφθασεν εις την πόλιν εις καλόγηρος του Πετράκη από Βάρην. Αυτός είπεν ότι οι Τούρκοι ήσαν τρεις ημέρας εις Μισόγεια και ελαφυραγώγησαν τα ήμιση σχεδόν ζωντανά των Μισογείων, τα δε άλλα ήμιση τα επέρασαν οι κάτοικοι εις τας νήσους ομού και τα παιδία των, έχοντες πιασμένα θέσιν έμπροσθεν του παραθαλασσίου εκ της οποίας ετουφέκιζον και εμπόδιζον τον εχθρόν».
(Βλ. «Απομνημονεύματα Αγωνιστών του 21», Απομνημονεύματα Ν. Καρώρη, υπό Εμμανουήλ Γ. Πρωτοψάλτη, σ. 75)

Από τα πιο πάνω αποσπάσματα, προκύπτει και η ημερομηνία που συνέβη το γεγονός: 6 έως 9 Ιουλίου 1826, με επικρατέστερη κατά τη γνώμη μου την 8η Ιουλίου.

Είναι επομένως φανερό ότι χωρίς τα απομνημονεύματα του Ν. Καρώρη και χωρίς την χρονολόγηση του Παναγιώτη Δήμα, η μάχη του Θήτη δεν θα μπορούσε να καταγραφεί ως ιστορικό γεγονός. Σχετικά με τη μάχη, δε θα πρέπει να μας διαφεύγει και το αυτονόητο, ότι έλαβαν μέρος σ’ αυτήν κυρίως γυναίκες, ακόμη και παιδιά, αφού οι άντρες που συμμετείχαν στην ομάδα του παπα-Γκίκα θα πρέπει να ήσαν ελάχιστοι και μάλιστα αρκετά ηλικιωμένοι. Κατά τη γνώμη μου η αντιμετώπιση των Τούρκων θα έγινε με ραβδιά ρόπαλα, φτυάρια και άλλα αυτοσχέδια μέσα και με ελάχιστα ή καθόλου όπλα.

Θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας ότι την περίοδο εκείνη ο μεγάλος αριθμός των ένοπλων ανδρών των Μεσογείων, από την εφηβική ηλικία και άνω, βρισκόταν στην Ακρόπολη της Αθήνας, υπό τον Γκούρα κυρίως, αλλά και υπό άλλους οπλαρχηγούς.

Γιατί η μάχη δόθηκε στη χαράδρα του Θήτη;

Προκύπτει πάντως σήμερα το ερώτημα πώς ο παπα-Γκίκας με την ομάδα του βρέθηκε στη χαράδρα του Θήτη, ενώ κανονικά θα έπρεπε να βρισκόταν πάνω στη σημερινή λεωφόρο Κορωπίου – Αγίας Μαρίνας.

Ο Π. Α. Δήμας αφήνει να εννοηθεί ότι όταν ο παπα-Γκίκας αντελήφθη την επέλαση των Τούρκων ιππέων, διέκοψε την πορεία του στον πιο πάνω δρόμο και κατέφυγε στη χαράδρα του Θήτη για να κρυφτεί, πράγμα άλλωστε που έπραξε και ο παπα-Μιχάλης, επιλέγοντας άλλη τοποθεσία.

Τούτο όμως δεν είναι ακριβές, γιατί η χαράδρα του Θήτη βρισκόταν ακριβώς πάνω στο μοναδικό τότε υπάρχοντα δρόμο που ένωνε το Κορωπί με τη Λουμπάρδα, μέσω του προ πολλών δεκαετιών καταργηθέντος δρόμου της Κιάφας Θήτη.

Επομένως ο παπα-Γκίκας δεν έκανε καμιά αλλαγή στην πορεία του και πορευόταν πάνω στον κανονικό δρόμο.

Σχετικά με τον παπα-Γκίκα, σημειώνουμε ότι οι απόγονοί του υπάρχουν σήμερα στο Κορωπί με το επώνυμο Παπαγκίκας.

Απόγονοί του είναι επίσης και οι φέροντες το επώνυμο Παπακωνσταντίνου, γιατί ο εγγονός του παπα-Γκίκα, Κώστας, έγινε κι’ αυτός ιερέας κι οι απόγονοί του άλλαξαν το επώνυμο από Παπαγκίκας σε Παπακωνσταντίνου.

Ποιο το χρέος ημών των νεοτέρων

Σύμφωνα με τα πιο πάνω η Μάχη του Θήτη πρέπει να θεωρείται ως αναμφισβήτητο τοπικό ιστορικό γεγονός και επομένως θα έπρεπε οπωσδήποτε να γιορτάζεται η ημέρα της επετείου από τους Κορωπιώτες, τους Λιοπεσιώτες (τώρα Παιανιείς), ακόμη και από τους Μαρκοπουλιώτες.

Και όμως ούτε απλή μνεία γίνεται. Ο λόγος είναι ότι το γεγονός είναι άγνωστο στο σύνολο σχεδόν των κατοίκων των εν λόγω πρώην χωριών. Και τούτο γιατί κανένας από τους τοπικούς ανθρώπους του πνεύματος, πέρα από κάποιες απλές αναφορές, δεν φρόντισε να ενημερώσει σχετικά τους κατοίκους και, το κυριότερο, να προτείνει στους αντίστοιχους Δήμους τον σχετικό εορτασμό.

Πράγμα που πραγματοποιείται για πρώτη φορά τώρα με την παρούσα εκδήλωση, καθώς και την πολύ επισημότερη που έχει ήδη προγραμματιστεί από τον Δήμο Κορωπίου για το επόμενο έτος 2021, επ’ ευκαιρία του εορτασμού των 200 χρόνων από την έναρξη της Επανάστασης του 1821.

thiti2

 

      Ακολουθήστε μας και στο twitter!     

 

Σχόλια