Date2

Παρασκευή, 27 Απριλίου 2018 06:30:27

rss

αναζήτηση

makripano

Και όμως η Εκκλησία είχε απαγορέψει τα κάλαντα!

Αλλάξτε μέγεθος

vizantina kalanta

Εδώ και δεκάδες αν όχι εκατοντάδες χρόνια τα κάλαντα που λένε μικροί και μεγάλοι τις παραμονές των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς (και παλιότερα και των Φώτων), αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι των γιορτών.

Ειδικά οι παιδικές φωνούλες μας φέρνουν πιο κοντά στο πνεύμα του εορταστικού δωδεκαημέρου που ξεκινά τα Χριστούγεννα και ολοκληρώνεται με τα Θεοφάνεια.

Και όμως το 680 μ.Χ., στην εποχή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας δηλαδή, οι πατέρες της Εκκλησίας είχαν απαγορεύσει τα κάλαντα αφού τα θεωρούσαν έθιμο καταγόμενο από τους ειδωλολάτρες (τους Εθνικούς, όπως τους αποκαλούσαν!

Μάλιστα το θέμα είχε απασχολήσει και τη ΣΤ' Οικουμενική Σύνοδο τα μέλη της οποίας είχαν καταδικάσει τα κάλαντα ως προερχόμενα από τις εορτές των ρωμαϊκών Καλενδών αλλά και ως καταγόμενα από το έθιμο των αρχαίων Ελλήνων της Ειρεσιώνης.

Μάλιστα αποκαλούσαν αυτούς που περιφέρονταν και έλεγαν τα κάλαντα Μηναγύρτες!

«Οπόσοι περιτρέχουσι χώρας και προσαιτούσι
και όσοι κατ΄ αρχίμηνον του Ιανουαρίου
και του Χριστού γεννήσει και Φώτων τη ημέρα
οπόσοι περιτρέχουσι τας θύρας προσαιτούντες
μετά ωδών ή επωδών ή λόγων εγκωμίων
ούτοι αν πάντες λέγοιντο κυρίως Μηναγύρται» ανέφεραν χαρακτηριστικά σύμφωνα με ιστορικούς της εποχής εκείνης.

Στον 62ο κανόνα της ΣΤ' Οικουμενικής Συνόδου, αναφερόταν, μάλιστα, ρητά: «Τας ούτω καλουμένας Καλάνδας και τα λεγόμενα Βοτά και τα καλούμενα Βρουμάλια και την εν πρώτη του Μαρτίου επιτελουμένην πανήγυριν, καθάπαξ εκ της των πιστών πολιτείας περιαιρεθήναι βουλόμεθα»!

Το έθιμο όμως άρεσε στους ανθρώπους και έτσι η ευρηματικότητά τους τα... απομάκρυνε από τη θρησκευτική απαγόρευση και τα συνέδεσε με τη δημοτική παράδοση. Έτσι τα κάλαντα απλά συνέπιπταν χρονικά με τις μεγάλες θρησκευτικές γιορτές!

Με αυτό τον τρόπο το έθιμο επιβίωσε στο πέρασμα του χρόνου παρά το γεγονός ότι η Εκκλησία το είχε απαγορεύσει:

Τα... λαϊκά λοιπόν κάλαντα τραγουδιόνταν από τη βυζαντινή εποχή με... κοσμική μουσική και έτσι μπορούμε να πάρουμε κι ένα δείγμα για το πώς ήταν η μη θρησκευτική μουσική τα χρόνια εκείνα.

Παράλληλα, οι βυζαντινοί ως λαοί βαθιά θρησκευόμενοι, δεν άφησαν απ' έξω τη γέννηση του Θεανθρώπου. Τα βυζαντινά κάλαντα έχουν 24 στίχους και καθένας από αυτούς ξεκινά με ένα γράμμα της αλφαβήτου, ενώ για την ισορροπία της μελωδίας χρησιμοποιείται το ερουρέμ που μοιάζει με το τεριρέμ που ακούμε συχνά σε εκκλησιαστικούς ύμνους.

Διαβάστε παρακάτω τους στίχους των βυζαντινών καλάντων και ακούστε τα κιόλας:

ναρχος Θεὸς καταβέβηκεν καὶ ἐν τῇ Παρθένῳ κατώκοισεν 
ερου ρεμ ερου ρεμ ρερου ρερου ρερου ρεμ 
χαῖρε Ἄχραντε.

Βασιλεὺς τῶν ὅλων καὶ Κύριος ἦλθε τὸν Ἀδὰμ ἀναπλάσασθαι 
ερου ρεμ ερου ρεμ ρερου ρε και τενενά 
χαῖρε Δέσποινα.

Γηγενεῖς σκιρτάτε καὶ χαίρεσθε, τάξεις τῶν ἀγγέλων εὐφραίνεσθε 
ερου ρεμ ερου ρεμ ρερου ρερου ρερου ρεμ 
χαῖρε Ἄχραντε.

Δεῦτε ἐν σπηλαίῳ θεάσασθαι, κείμενον ἐν φάτνῃ τὸν Κύριον 
ερου ρεμ ερου ρεμ ρερου ρε και τενενα 
χαῖρε Δέσποινα.

ξ ἀνατολῶν μάγοι ἔρχονται δῶρα προσκομίζουσι ἄξια. 
ερου ρεμ ερου ρεμ ρερου ρερου ρερου ρεμ 
χαῖρε Ἄχραντε.

Ζητοῦν προσκυνήσαι τὸν Κύριον, τὸν ἐν τῷ σπηλαίῳ τικτόμενον. 
ερου ρεμ ερου ρεμ ρερου ρε τε και τενενα 
χαῖρε Δέσποινα.

ἀστὴρ τοὺς μάγους ὁδήγησεν ἄνω τοῦ σπηλαίου τοὺς ἔφερεν

Θεὸς Βασιλεὺς προαιώνιος τίκτεται ἐκ κόρης Θεόπαιδος. 

δὼν ὁ Ἡρῴδης ἐθαύμασε τὴν ὑπὸ τῶν μάγων ἀκρίβειαν. 

Κράζει καὶ βοᾶ πρὸς τοὺς ἱερεῖς τοὺς δοξολογοῦντας τὸν Κύριον. 

Λέγετε σοφοὶ καὶ διδάσκαλοι ἄρα που γεννᾶται ὁ Κύριος.

Μάγοι τῶν κηρύττουν καὶ λέγουσι Βασιλέα μέγα καὶ Κύριον. 
Τεριριριρεμ τεριριριρεμ τεμ και ανανες 
χαῖρε ἄχραντε, τεμ καὶ νενενὰ χαῖρε Δέσποινα.

Νῦν Ἡρῴδης σήμερον ἤκουσεν ἀληθείας θαῦμα κι ἐθαύμασεν 
Τεριριριρεμ τεριριριρεμ τεμ και ανανες 
χαῖρε ἄχραντε, τεμ καὶ νενενὰ χαῖρε Δέσποινα.

Ξένον καὶ παράδοξον ἄκουσμα, τὴν ὑπὸ τῶν μάγων ἀκρίβειαν 
Τεριριριρεμ τεριριριρεμ τεμ και ανανες 
χαῖρε ἄχραντε τεμ καὶ νενενὰ χαῖρε Δέσποινα.

μακροθυμήσας καὶ Κύριος, σώσαι τοὺς εἰς Σε καταφεύγοντας 
Τεριριριρεμ τεριριριρεμ τεμ και ανανες 
χαῖρε ἄχραντε τεμ καὶ νενενὰ χαῖρε Δέσποινα.

Ποιμένες ἰδόντες ἐδόξαζον, δόξα ἐν ὑψίστοις ἐκραύγαζον. 

ῆμα Ἰωσὴφ νύκτα ἤκουσεν ἄγγελος Κυρίου ἐλάλησε. 

Σήμερον γεννᾶται ὁ Κύριος καὶ πᾶσα ἡ κτίσις ἀγάλλεται. 

Τρεῖς τὰς ὑποστάσεις ἐγνώκαμεν· Πατέρα, Υἱόν, Πνεῦμα Ἅγιον.

πὸ ἀρχαγγέλων ὑμνούμενον καὶ τῶν Σεραφεὶμ δοξαζόμενον.
Ερου ρεμ ερου ρεμ ερου ερου ρεμ 
χαῖρε ἄχραντε.

Φῶς ἐν τῷ σπηλαίῳ ἐπέφανεν καὶ τὸν κόσμον ὅλον ἐφώτισε
Ἅγιος, Ἅγιος, Ἅγιος ὑπάρχεις καὶ Κύριος.

Ψάλλοντες Χριστὸν τὸν Θεὸν ἡμῶν τὸν ἐν τῷ σπηλαίῳ τικτόμενον.
Ἅγιος, Ἅγιος, Ἅγιος ὑπάρχεις καὶ Κύριος.

παρθενομήτορ καὶ Δέσποινα· σῷζε τοὺς εἰς Σὲ καταφεύγοντας.
Ερου ρεμ ερου ρεμ ερου ερου ρεμ χαίρε άχραντε. 
Ἅγιος, Ἅγιος, Ἅγιος ὑπάρχεις καὶ Κύριος.

Σχόλια